การซื้ออิฐมอญสำหรับสร้างบ้าน หากสั่งมากเกินไปก็ทำให้มีวัสดุเหลือและต้นทุนเพิ่ม แต่ถ้าสั่งน้อยเกินไปก็อาจต้องซื้อเพิ่มหลายรอบ ทำให้งานก่อสร้างล่าช้าได้
วิธีที่เหมาะสมคือ คำนวณพื้นที่ผนังจริงก่อน แล้วเผื่ออิฐสำหรับการแตกหักและตัดแต่งเล็กน้อย จะช่วยให้ควบคุมปริมาณได้ง่ายขึ้น
เริ่มจากวัด ความกว้าง × ความสูง ของผนังแต่ละด้าน
ตัวอย่าง
ผนังกว้าง 5 เมตร สูง 3 เมตร
5 × 3 = 15 ตารางเมตร
หากมีหลายผนัง ให้นำพื้นที่ของแต่ละด้านมารวมกัน
พื้นที่ประตู หน้าต่าง หรือช่องเปิดต่าง ๆ ไม่จำเป็นต้องใช้อิฐเต็มพื้นที่ จึงควรหักออกก่อน
พื้นที่ผนังทั้งหมด 50 ตร.ม.พื้นที่ประตูและหน้าต่างรวม 10 ตร.ม.
พื้นที่ที่ต้องใช้อิฐจริงคือ
50 – 10 = 40 ตร.ม.
วิธีนี้ช่วยป้องกันการซื้ออิฐเกินความจำเป็นได้มาก
อิฐมอญมีหลายขนาด ทั้งอิฐก้อนเล็ก อิฐมอญ 2 รู หรือขนาดอื่น ๆ ดังนั้นจำนวนก้อนที่ใช้ต่อ 1 ตารางเมตรจึงไม่เท่ากัน
ก่อนสั่งซื้อควรถามผู้ผลิตหรือผู้จำหน่ายว่า
“อิฐรุ่นนี้ใช้ประมาณกี่ก้อนต่อ 1 ตารางเมตร?”
เพราะจะช่วยให้คำนวณได้แม่นยำกว่าการใช้ตัวเลขทั่วไป
สมมติว่าอิฐที่เลือกใช้ประมาณ 120 ก้อนต่อ 1 ตารางเมตร
และมีพื้นที่ผนังจริง 40 ตารางเมตร
คำนวณได้ดังนี้
40 × 120 = 4,800 ก้อน
ดังนั้นงานนี้ต้องใช้อิฐประมาณ 4,800 ก้อนก่อนเผื่อความเสียหาย
ในงานจริงอาจมีอิฐแตก บิ่น หรือต้องตัดบางส่วนเพื่อเข้ามุมผนัง จึงไม่ควรสั่งตามจำนวนที่คำนวณได้พอดีเกินไป
ตัวอย่าง หากต้องใช้ 4,800 ก้อน และเผื่อ 5%
4,800 × 5% = 240 ก้อน
รวมควรเตรียมประมาณ
5,040 ก้อน
หากเป็นงานที่มีมุม ช่องเปิด หรือการตัดอิฐจำนวนมาก อาจพิจารณาเผื่อเพิ่มขึ้นตามลักษณะหน้างาน
สามารถจำสูตรได้ดังนี้:
พื้นที่ผนังสุทธิ × จำนวนอิฐต่อ ตร.ม. + อิฐเผื่อ = จำนวนที่ควรสั่ง
โดยพื้นที่ผนังสุทธิ คือ
พื้นที่ผนังทั้งหมด – พื้นที่ประตูและหน้าต่าง
อิฐมอญแต่ละโรงงานอาจมีขนาดแตกต่างกัน แม้จะเรียกชื่อสินค้าเหมือนกัน
ดังนั้นก่อนคำนวณจำนวนสำหรับทั้งบ้าน ควรทราบขนาดอิฐจริงและอัตราการใช้ต่อพื้นที่จากผู้จำหน่ายก่อน เพราะจะช่วยลดความคลาดเคลื่อนในการสั่งซื้อ
สำหรับบ้านที่มีพื้นที่ก่อสร้างค่อนข้างมาก อาจแบ่งการสั่งอิฐเป็นช่วง เช่น ชั้นล่าง ชั้นบน หรือแต่ละโซนของบ้าน
เมื่อก่อไปบางส่วนแล้ว จะเห็นอัตราการใช้งานจริง ทำให้สามารถปรับจำนวนในการสั่งรอบต่อไปได้ และช่วยลดโอกาสที่อิฐจะเหลือจำนวนมากเมื่อจบงาน
หัวใจของการคำนวณอิฐมอญคือ วัดพื้นที่ผนังให้ถูกต้อง หักช่องเปิด เลือกจำนวนก้อนต่อตารางเมตรตามขนาดอิฐจริง และเผื่อความเสียหายในปริมาณที่เหมาะสม
